Dotyk

Zmysł dotyku obejmuje 5 rodzajów mechanoreceptorów różniących się: budową, lokalizacją w skórze, szybkością adaptacji oraz wielkością pól recepcyjnych. Udział bodźców w percepcji jest różny, zależny od ich cech fizycznych. Pobudzenie położonych: [6]

  • w wierzchniej warstwie skóry ciałek Meissnera i Merkela następuje w wyniku subtelnego i precyzyjnego dotyku,
  • głęboko ciałek Ruffiniego i Pacciniego następuje w wyniku ucisku i drgań mechanicznych,
  • w skórze właściwej nagich zakończeń nerwowych daje informacje o czuciu temperaturowym (płycej - o zimnie, głębiej - o cieple) lub bólowym, jeżeli temperatura skóry spadnie poniżej 17 o lub wzrośnie powyżej 45.

Schemat poniżej (na podstawie Ergonomii M. Wykowskiej) przedstawia rodzaj, lokalizację, stopień adaptacji oraz wielkość pola recepcyjnego systemu cielesnoczuciowego skóry dłoni (punkty wskazują maksymalną wrażliwość, obszar o jednolitym kolorze nieco mniejszą):

System cielesnoczuciowy skóry dłoni

Lokalizacja dotyku [1]

Skóra jest niebywale wrażliwa na lekki ucisk. Istotnie w warunkach idealnych już odkształcenie mniejsze niż 0,001 mm może powodować powstanie wrażenia dotyku. Jednak tak samo jak w przypadku czucia temperatury i bólu, wrażliwość na dotyk jest różna w poszczególnych okolicach ciała.

Powołując się na nasze codzienne doświadczenie, możemy zauważyć, że by poczuć coś na udzie lub podeszwie stopy, trzeba ucisnąć skórę o wiele silniej niż na opuszkach palców, czy na twarzy.

Ponieważ podstawową rolą skóry jest informowanie organizmu, co się wokół niego dzieje, więc nikogo nie dziwi, że stymulacja bardziej ruchliwych, badających otoczenie, części ciała o precyzyjniejszej kontroli mięśniowej - na przykład dłoni lub warg - wywołuje dokładniejsze lokalizowanie punktu. Stymulacja na przykład opuszki lub wargi jest bardzo dobrze lokalizowana. Błąd w lokalizacji bodźca sięga zaledwie 2 mm. Natomiast stymulacja ramienia, uda lub pleców prowadzi do błędów rzędu centymetra.

Stanowiska związane ze zmysłem dotyku: